Pirgos’a bağlı Agios Georgios: Elis’te bir köy

Dronla çekilmiş Agios Georgios: zeytinlikler ve alçak tepeler arasında kiremit çatılı evler.
Elis’te, Pirgos Belediyesine bağlı Agios Georgios’un havadan görünümü; evler ekili yamaçlar arasına dağılmış.

Agios Georgios, Batı Peloponez’de, Elis bölgesinde bir köydür ve Pirgos Belediyesine bağlı aynı adlı topluluğun merkezidir. Batı Yunanistan Bölgesi’ndeki Pirgos belediye birimine dahildir. 2021 nüfus sayımında topluluğun 668 daimi sakini vardı; bu büyüklük onu Elis’in merkezi çevresindeki küçük yerleşimler arasına yerleştirir.

Havadan bakıldığında seyrek bir yapılaşma göze çarpar: evler ekili araziler ve ağaçlıklar arasına dağılmıştır. Kiremit çatılar yerleşimin büyük bölümünde tekrar eder, yollar ise arazinin inişli çıkışlı yapısını izler. Evlerin ardında, pek çok yerinde zeytin ağaçları bulunan alçak, ekili yamaçlar uzanır.

Yerleşimin konumu ve dokusu

2001 nüfus sayımının istatistiksel sınıflandırması Agios Georgios belediye bölümünü kırsal ve ova yerleşimi olarak nitelendiriyordu. Aynı tabloda rakım 60 metre olarak kaydedilmişti. “Ova” nitelemesi bölgenin istatistiksel sınıflandırmasıyla ilgilidir ve köyün çevresinde görülenler gibi alçak yükseltilerin varlığıyla da çelişmez.

Drondan çekilen fotoğraf, konutlarla kırsal alan arasındaki ilişkiyi izlemeye imkân verir. Binalar arasında açık arazi parçaları, avlular ve daha küçük ekili alanlar kalır. Evler kimi yerde daha sık kümelenir, kimi yerde birbirinden uzak durur; bitki örtüsü de yolların kenarına kadar ulaşır.

Söz konusu olan, tarımsal çevrenin köyün içinde bile görünür kaldığı bir yerleşim düzenidir. Görüntü bu mekânsal bir aradalığı kaydeder; ancak elbette sakinlerin meslekleri ya da bugünkü gelir kaynakları hakkında sonuç çıkarmaya yetmez.

Bağımsız topluluktan Pirgos Belediyesine

EETAA’nın (Yunanistan Yerel Kalkınma ve Yerel Yönetim Ajansı) idari arşivinde Agios Georgios topluluğu başlangıçta Ahaya ve Elis Vilayeti’ne bağlı görünür. 16 Nisan 1930 tarihli Yunanistan Resmî Gazetesi’nde (FEK 115, A serisi) yayımlanan idari değişiklikle Elis Vilayeti’ne geçmiştir. Bu kayıt, zaten var olan bir topluluğun bağlılığına ilişkindir.

Birkaç on yıl sonra, 1997’de yerel yönetimlerin yeniden düzenlenmesi geldi. 4 Aralık tarihli FEK 244, A serisi ile bağımsız topluluk kaldırıldı ve yerleşim Pirgos Belediyesine katıldı. Sonraki nüfus sayımlarında Agios Georgios, Pirgos belediye birimi içinde kaydedilir ve ayrı bir topluluk olarak adını korur.

Bu idari işlemler, köyün Yunan devleti içindeki seyrine dair belirli zaman noktaları sunar. İlk yerleşimin tarihlendirilmesi ise başka türden tanıklıklar gerektirir: daha eski sayımlar ya da açıkça aynı yerleşime atıfta bulunan belgeler.

Son nüfus sayımlarında nüfus

2011’de Agios Georgios yerel topluluğunun daimi nüfusu 707 kişiydi. Yunanistan İstatistik Kurumu’nun (ELSTAT) yayını aynı adı taşıyan yerleşim için de aynı sayıyı veriyordu. 2021 nüfus sayımında Agios Georgios belediye topluluğu 668 daimi sakinle kaydedildi.

Sayım yılı Topluluğun daimi nüfusu
2011 707
2021 668

Aradaki fark 39 kişidir; yani on yıl içinde yaklaşık %5,5’lik bir azalma söz konusudur. Toplam rakamlardan bu değişimin doğal nüfus hareketi ile sakinlerin göçü arasında nasıl dağıldığı anlaşılmaz.

Daha eski sayım tabloları karşılaştırılırken de dikkatli olmak gerekir. Daimi nüfus olağan ikamet yerini esas alırken fiilî, yani de facto nüfus sayım sırasında bir yerde bulunanları kapsar. Bu ayrım, özellikle küçük topluluklarda rakamların karşılaştırılabilirliğini etkiler.

1967 tarihli bir halk bilimi derlemesi

Agios Georgios’un kültür tarihi için belirli bir üniversite belgesi mevcuttur. Atina Ulusal ve Kapodistrias Üniversitesinin dijital arşivinde, Anastasia Aleksandropulu’ya ait, 1967 tarihli ve köye ayrılmış bir halk bilimi derlemesi kayıtlıdır. Katalog kaydı kaynak olarak alan araştırmasını gösterir ve el yazmasını gelenek ve görenekler ile halk geleneği başlıkları altında sınıflandırır.

Böyle bir derlemenin varlığı, yerel yaşamı idari işlemlerin ve sayım rakamlarının ötesinde inceleme imkânı sunar. Belirli gelenekleri betimlemek için ise ilgili el yazması sayfaların, kaydın yapıldığı zaman ve o dönem toplanan tanıklıklar göz önünde tutularak okunması gerekir. Belge, Pergamos ve Ulusal Dokümantasyon Merkezi (EKT) aracılığıyla 43 dijital görüntü dosyası hâlinde sunulmaktadır.