Εναέρια άποψη του Αγίου Γεωργίου στον Δήμο Πύργου Ηλείας, με τις κατοικίες να απλώνονται ανάμεσα στις καλλιεργημένες πλαγιές.Ο Άγιος Γεώργιος Πύργου είναι χωριό της Ηλείας, στη δυτική Πελοπόννησο, και έδρα της ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Πύργου. Υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Πύργου, στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Στην απογραφή του 2021 η κοινότητα αριθμούσε 668 μόνιμους κατοίκους, μέγεθος που την τοποθετεί ανάμεσα στους μικρούς οικισμούς της περιοχής γύρω από την ηλειακή πρωτεύουσα.
Στην εναέρια άποψη του χωριού διακρίνεται η αραιή δόμηση, με κατοικίες που απλώνονται ανάμεσα σε καλλιεργημένες εκτάσεις και δενδρώδη βλάστηση. Οι κεραμοσκεπές επανέρχονται σε μεγάλο μέρος του οικισμού, ενώ οι δρόμοι ακολουθούν τις μεταβολές του εδάφους. Πίσω από τα σπίτια συνεχίζονται χαμηλές, φυτεμένες πλαγιές, με ελαιόδεντρα σε αρκετά σημεία.
Η θέση και η μορφή του οικισμού
Αγροτικό και πεδινό χαρακτήριζε το Δημοτικό Διαμέρισμα Αγίου Γεωργίου η στατιστική κατάταξη της απογραφής του 2001. Στον ίδιο πίνακα καταγραφόταν υψομετρική τιμή 60 μέτρων. Ο χαρακτηρισμός «πεδινός» αφορά τη στατιστική ταξινόμηση της περιοχής και συμβαδίζει με την παρουσία χαμηλών εξάρσεων στο τοπίο, όπως αυτές που φαίνονται γύρω από τον οικισμό.
Η φωτογραφία από drone επιτρέπει να παρακολουθήσει κανείς τη σχέση της κατοικίας με την ύπαιθρο. Ανάμεσα στα κτίρια παραμένουν ανοιχτά τμήματα γης, αυλές και μικρότερες καλλιεργημένες επιφάνειες. Αλλού τα σπίτια συγκεντρώνονται περισσότερο, αλλού απέχουν μεταξύ τους, αφήνοντας τη βλάστηση να φθάνει ως τις παρυφές των δρόμων.
Πρόκειται για οικιστική διάταξη στην οποία το αγροτικό περιβάλλον παραμένει ορατό ακόμη και μέσα στο χωριό. Η εικόνα αποτυπώνει αυτή τη χωρική συνύπαρξη, χωρίς βέβαια να αρκεί για συμπεράσματα σχετικά με τα επαγγέλματα ή τις σημερινές πηγές εισοδήματος των κατοίκων.
Από την κοινότητα στον Δήμο Πύργου
Στο διοικητικό αρχείο της ΕΕΤΑΑ η Κοινότητα Αγίου Γεωργίου εμφανίζεται να υπάγεται αρχικά στον Νομό Αχαΐας και Ήλιδος. Με τη διοικητική μεταβολή που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 115 Α΄ της 16ης Απριλίου 1930 πέρασε στον Νομό Ηλείας. Η καταγραφή αυτή αφορά την υπαγωγή μιας ήδη υφιστάμενης κοινότητας.
Ακολούθησε, αρκετές δεκαετίες αργότερα, η αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοικήσεως του 1997. Με το ΦΕΚ 244 Α΄ της 4ης Δεκεμβρίου η αυτοτελής κοινότητα καταργήθηκε και ο οικισμός προσαρτήθηκε στον Δήμο Πύργου. Στις μεταγενέστερες απογραφές ο Άγιος Γεώργιος καταγράφεται μέσα στη Δημοτική Ενότητα Πύργου, διατηρώντας την ονομασία του ως διακριτή κοινότητα.
Οι διοικητικές αυτές πράξεις δίνουν συγκεκριμένα χρονικά σημεία για την πορεία του χωριού μέσα στο ελληνικό κράτος. Η χρονολόγηση της πρώτης εγκαταστάσεως απαιτεί διαφορετικού είδους μαρτυρίες, παλαιότερες απογραφές ή έγγραφα που να αναφέρονται με σαφήνεια στον ίδιο οικισμό.
Ο πληθυσμός στις πρόσφατες απογραφές
Το 2011 ο μόνιμος πληθυσμός της Τοπικής Κοινότητας Αγίου Γεωργίου ανερχόταν σε 707 κατοίκους. Η δημοσίευση της ΕΛΣΤΑΤ έδινε τον ίδιο αριθμό και για τον ομώνυμο οικισμό. Στην απογραφή του 2021 η Δημοτική Κοινότητα Αγίου Γεωργίου καταγράφηκε με 668 μόνιμους κατοίκους.
| Έτος απογραφής | Μόνιμος πληθυσμός κοινότητας |
|---|---|
| 2011 | 707 |
| 2021 | 668 |
Η διαφορά είναι 39 κάτοικοι, δηλαδή μείωση περίπου 5,5% μέσα στη δεκαετία. Από τα συνολικά μεγέθη δεν προκύπτει πώς κατανέμεται αυτή η μεταβολή ανάμεσα στη φυσική κίνηση του πληθυσμού και στις μετακινήσεις κατοίκων.
Χρειάζεται επίσης προσοχή όταν συγκρίνονται παλαιότεροι απογραφικοί πίνακες. Ο μόνιμος πληθυσμός αφορά τον τόπο συνήθους διαμονής, ενώ ο πραγματικός, ή de facto, πληθυσμός αφορά όσους βρίσκονταν σε έναν τόπο κατά την απογραφή. Η διάκριση επηρεάζει τη συγκρισιμότητα των αριθμών, ιδιαίτερα σε μικρές κοινότητες.
Μια λαογραφική καταγραφή του 1967
Για την πολιτισμική ιστορία του Αγίου Γεωργίου υπάρχει ένα συγκεκριμένο πανεπιστημιακό τεκμήριο. Στο αποθετήριο του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών έχει καταχωριστεί λαογραφική συλλογή της Αναστασίας Αλεξανδροπούλου, με χρονολογία 1967, αφιερωμένη στο χωριό. Η καταλογογράφηση αναφέρει ως πηγή την επιτόπια έρευνα και εντάσσει το χειρόγραφο στα ήθη και έθιμα και στη λαϊκή παράδοση.
Η ύπαρξη μιας τέτοιας συλλογής προσφέρει δυνατότητα μελέτης της τοπικής ζωής πέρα από τις διοικητικές πράξεις και τους απογραφικούς αριθμούς. Για την περιγραφή συγκεκριμένων εθίμων χρειάζεται ανάγνωση των αντίστοιχων χειρόγραφων σελίδων, με προσοχή στον χρόνο της καταγραφής και στις μαρτυρίες που συγκεντρώθηκαν τότε. Το τεκμήριο παρουσιάζεται μέσω της Περγάμου και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης, με 43 ψηφιακά αρχεία εικόνας.
