Στο καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος στα Μετέωρα φιλοτεχνήθηκε το 1741 η τοιχογραφία του Νιπτήρος, μία από τις χαρακτηριστικότερες σκηνές του Δωδεκαόρτου, εμπνευσμένη από την ευαγγελική διήγηση του Ιωάννη για το πλύσιμο των ποδιών των μαθητών από τον Χριστό. Την τοιχογράφηση ολόκληρου του ναού ανέλαβαν ο ιερέας Αντώνιος και ο αδελφός του Νικόλαος, ζωγράφοι που, επί μητροπολίτη Σταγών Θεοφάνη και ηγουμένου Παρθενίου, συνέχισαν την παράδοση της μεταβυζαντινής εκκλησιαστικής ζωγραφικής σε μια εποχή που τα μοναστήρια των Μετεώρων παρέμεναν ζωντανά εργαστήρια θρησκευτικής τέχνης. Η σύνθεση οργανώνεται γύρω από τη στιγμή της ταπείνωσης, όταν ο δάσκαλος γονατίζει μπροστά στους μαθητές του.
Η εικαστική αφήγηση του Νιπτήρος στη μεταβυζαντινή τέχνη
Ο Χριστός εικονίζεται σκυμμένος, με τα δύο χέρια τυλιγμένα γύρω από το πόδι ενός μαθητή, το βλέμμα προσηλωμένο στον νιπτήρα που στέκεται μπροστά του, πάνω σε ψηλό λευκό κιονίσκο. Φορά χιτώνα βαθύ, σκουρόχρωμο, με χρυσή ταινία στο μανίκι, ενώ γύρω από το κεφάλι του διαγράφεται λεπτό φωτοστέφανο. Απέναντί του, καθισμένος στο ανώτερο σκαλοπάτι, ο Πέτρος υψώνει το χέρι κοντά στο κεφάλι, χειρονομία που παραπέμπει στα λόγια του προς τον δάσκαλο, όχι μόνο τα πόδια αλλά και τα χέρια και την κεφαλή. Το γένι του είναι λευκό, ο χιτώνας κίτρινος πάνω από γαλάζιο υποκάμισο, το γυμνό πόδι προτεταμένο προς τη λεκάνη. Πίσω και ψηλότερα συνωστίζονται οι υπόλοιποι μαθητές, άλλοι όρθιοι με κόκκινα και γαλάζια ενδύματα, άλλοι καθισμένοι χαμηλότερα σε στάσεις σιωπηλής παρακολούθησης, ο νεότερος από αυτούς με ροδαλό μανδύα σκύβει προς τα εμπρός. Δύο κτίσματα με κεραμοσκεπές στέγες πλαισιώνουν τη σύνθεση, ανάμεσά τους ο σκούρος κάμπος όπου διατηρείται η επιγραφή που ονοματίζει το γεγονός. Η εναλλαγή ώχρας, κεραμιδί και γαλάζιου δίνει στην τοιχογραφία θερμότητα σπάνια στα σύγχρονά της έργα της περιοχής.
